Гісторыя школьнай адукацыі ў Празароках магчыма пачынаецца ў канцы XVII стагоддзя. Менавіта ў гэты час быў пабудаваны драўляны касцёл і кляштар манахаў ордэна Святога Францыска Азізскага. Фундаваў будаўніцтва полацкі падкаморны Юстыніян Шчыт.  А пры кожным такім кляштары звычайна  існавала школа...

Згодна дадзеных геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага ў Празароках з 1884 года працавала гмінная школа. Яна ўтрымлівалася за кошт дзяржаўнага казначэйства і сялян. Размяшчалася ў грамадскім доме, пабудаваным спецыяльна для вучылішча ў 1872 годзе.

У 1900 годзе ў Празароках было адкрыта народнае вучылішча. Настаўнікамі ў Празароках працавалі Уладзімір Ляўковіч, Сямён Шарупіч, якія скончылі Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю, Уладзімір Міхайлавіч Марашэнка. У сярэднім настаўнік у той час праводзіў 30 урокаў у тыдзень, гадавы заробак складаў 360 рублёў. Закон Божы выкладаў свяшчэннік Васіль Бяляеў, які ўступіў на пасаду ў 1896 годзе

У 1900-1901 навучальным годзе народнае вучылішча наведвалі 57 хлопчыкаў і 7 дзяўчынак. Навучальны год працягваўся 127 дзён. Вучылішча мела багатую бібліятэку для настаўнікаў і вучняў -- падручнікаў 391 экз. 73 назваў, кніг для вучняў 33 экз., кніг для настаўнікаў 156 экз.106 назваў. Падручнікі дзеці атрымлівалі бясплатна.

Перад І-й Сусветнай вайной у вучылішчы колькасць вучняў амаль падвоілася, масава пайшлі ў школу дзяўчынкі,  але працавалі ўжо толькі двое настаўнікаў.

У 20-30 гады школа перайшла на сямігадовы тэрмінам навучання.  У другой палове 30-х гадоў для сямігодкі ўзвялі новы будынак, які меў калідор, вестыбюль, 7 класных пакояў, настаўніцкі пакой і кватэру для дырэктара з асобным уваходам. Калектыў складалі 10 настаўнікаў. Дырэктар школы Галумбёўскі Эдвард выкладаў польскую мову, гісторыю, геаграфію. Пазней школу ўзначальваў Венгер Уладзімір.  Навучанне вялося на польскай мове  па падручніках : “Біблія”, “Слова божае”, “Анатомія чалавека”, “Агародніцтва” і інш.  Дзве гадзіны ў тыдзень праваслаўны святар выкладаў рэлігію на польскай мове, за што атрымліваў зарплату як настаўнік.

У школе вучылася больш 200 дзяцей. Хлопчыкі і дзяўчынкі вучыліся разам. У школу хадзілі з драўлянымі сумкамі, у якіх насілі канспекты. Пісалі на грыфельных дошчачках, на якіх пісаць  можна было з двух бакоў, а напісанае лёгка сціраліся.  За парушэнне дысцыпліны хлопчыкаў білі розгамі або пеналам аб далонь левай рукі. Дзяўчынак малодшых класаў за парушэнне дысцыпліны ставілі ў кут.

З верасня 1939 года, пасля аб'ядання Заходняй і Савецкай Беларусі, у вучэбным працэсе адбыліся змены. Было адменена выкладанне шэрагу прадметаў, заменены польскія падручнікі, выкладанне вялося на рускай і беларускай мовах. Беларускую мову дзеці асвоілі хутка. Паступова змяняўся настаўніцкі калектыў.  З 1939 года дырэктарам прызначана Стрыева, якую змяніў Сабалеўскі, а затым Бадун Міхаіл Андрэевіч.  

З верасня 1940 года ўсе дзеці  атрымалі падручнікі па нізкіх цэнах, школа была забяспечана неабходнай колькасцю сшыткаў, алоўкаў, пер’яў. Колькасць вучняў павялічылася ў 2 разы. Вучэбныя праграмы былі даволі складанымі. У другім класе навучаліся дзеці  1927-1932 гадоў нараджэння. Пазакласныя і пазашкольныя мерапрыемствы праводзіліся часта. Дзяцей біць забаранілі. Навучанне было бясплатным. 

4 ліпеня 1941 года ў вёску Празарокі ўвайшлі немецкія войскі. У памяшканні школы яны размясцілі камендатуру і канцылярыю. З 15 лістапада 1941 года пачаліся заняткі ў школах Глыбоцкай акругі. Яўрэйскіх дзяцей у школу не бралі. Выкладанне ў Празароцкай школе вялося на беларускай і нямецкай мовах. Спачатку пісалі кірыліцай, з вясны 1942 года перайшлі на лацінскую графіку. Дзяцей у школе вучылася напалову меней, чым да вайны.

У 1944 годзе, адступаючы, немцы спалілі будынак школы.

Адразу пасля вызвалення тэрыторыі навучанне было ўзноўлена ў іншым будынку. Колькасць дзяцей значна павялічылася. З’явіліся паралельныя класы. У 1947 годзе школа набыла статус Празароцкай сярэдняй школы. У першым выпускным класе было 19 вучняў – 13 дзяўчат і 6 хлопцаў.

У 1950-м годзе на пасаду дырэктара школы быў прызначаны Севярын Сямён Сцяпанавіч, які ўзначальваў школу 28 гадоў. У 50-х гадах у школе навучалася 450-480 вучняў, якія займаліся ў дзве змены.

Школа размяшчалася ў трох драўляных будынках, адзін з якіх быў двухпавярховы. На яго першым паверсе месціліся кабінет дырэктара, настаўніцкая, бібліятэка,  на другім – тры класныя пакоі, адзін з якіх сумяшчаў хімічны і фізічны класы. Зімой займаліся ў адзенні, пры адной керасінавай лямпе на клас, якая знаходзілася на стале  настаўніка.

На пачатку 60-х галоў пачалося будаўніцтва школы па тыпавому праекту на 320 вучнёўскіх месц. Будаўніцтвам кіравала майстар Скупава. У лістападзе 1964 года навучанне пачалося ў новым будынку Празароцкай сярэдняй школы.

З 1978 года дырэктарам быў Карась Вадзім Уладзіміравіч. З  гэтага часу  ўмацоўвалася матэрыяльна–тэхнічная база школы. Быў пабудаваны гараж для сельскагаспадарчай тэхнікі, набыты 2 трактары МТЗ-80 і 1  гусенічны, камбайн “Ніва–4”. Кабінет па трактару і сельгасмашынах быў лепшым у раёне. Была ў гэтым заслуга настаўніка Думшанка Віктара Герасімавіча. 

У маі 1982 годзе, па ініцыятыве настаўніцы беларускай мовы і літаратуры Врублеўскай Алы Леанідаўны, быў адкрыты школьны музей Ігната Цярэнцьевіча Буйніцкага. 1983 год адметны для школы -- сярод выпускнікоў былі тры  медалісты -- Врублеўская Жанна, Мілеўская Жанна і Шаўко Уладзімір.  Школа гананарыцца сваімі выпускнікамі розных гадоў, сярод якіх навукоўцы Сяліцкі Адольф Аляксандравіч і Мячкоўскі  Станіслаў Антонавіч, Ракіцкі Антон Антонавіч. герой соцтруда Черныш. 

З 1983 па 2002 гады школай кіравала Крупеня Зінаіда Іосіфаўна. У школе дзейнічалі вучнёўскія вытворчыя агратэхнічная і жывёлагадоўчая брыгады. У час летніх канікул на базе школы працаваў лагер працы і адпачынку. 

З 2002 па кастрычнік 2009 года школу ўзначальваў Сулімаў Аляксандр Міхайлавіч. У 2003-2004 навучальных гадах ішла апрабацыя эксперыментальнага вучэбнага плана 10-га профільнага ліцэйскага класа і сацыяльна-педагагічнай мадэлі “Этнашкола”. У гэты ж час распрацаваны герб школы, гімн школы, законы школьнага жыцця.

З 2009 па 2021 г. Празароцкую СШ узначальвала Гінько Вольга Дзмітрыеўна  ..... чалавек года  ф. скарыны узнагароджана 

З лістапада 2021 года года дырэктар школы Юркевіч Наталля Баляславаўна. 

У школе працуюць школьна-сямейны клуб “Дом”, музей Ігната Цярэнцьевіча Буйніцкага, клуб старшакласнікаў “Грамадзянін”, дзейнічаюць піянерская дружына імя Ігната Цярэнцьевіча Буйніцкага і пярвічная арганізацыя БРСМ “Празоры”.

Сённяшняя школа – гэта школа духоўнасці і нацыянальнай свядомасці,  а вучнёўскі і настаўніцкі калектыў -- актыўныя ўдзельнікі грамадска-палітычнага і культурнага жыцця вёскі і раёна.

Крыніца :  “Памяць Празароцкага краю” : даследчая праца вучняў і настаўнікаў ДУА “Празароцкая дзіцячы сад – сярэдняя школа Глыбоцкага раёна” : Прысвячаецца 50-годдзю школы і 70-годдзю Вялікай Перамогі. -- Празарокі, 2014. -- 86 с., іл.

ЛІТАРАТУРА

1. Берніковіч, Д. Школа з багатай гісторыяй / Д. Берніковіч // Витебские вести. – 2014. – 15 нояб. – С. 10.
2. Гарбачэўская, Е. Летапіс пачынаецца з 1939 г. / Е. Гарбачэўская // Шлях прерамогі. – 1972. –  18 сакавіка. – С. 2.
3. Гінько, В. Слова краязнаўцы / В. Гінько // Літаратура і мастацтва. – 2012. – 2 лістап. – С. 22.
4. Карась В.В. Прозорокская школа вчера сегодня, завтра / В. В. Карась // Веснік Глыбоччыны.  – 2004. 
5. Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў в. Празарокі.
6. Ляшук, С. Зорачкі з Празарок / С. Ляшук // Витебские вести. – 2015. – 2 июля. – С. 10.
7. Сідаровіч, Г. У краіне празораў / Г. Сідаровіч // Настаўніцкая газета. – 2018. – 2 чэрв. – С. 16. 
8. Усцінаў, А. Празароцкай школе – 135 гадоў /  А. Усцінаў // Веснік Глыбоччыны.  – 2019.  – 19 кастрычніка.  – С.8.