Ці ведалі вы, што Глыбоцкая дуда (Hlybockaja duda) – найстарэйшая цалкам захаваная беларуская дуда (1849) з торбай са скуры барсука – трапіла ў заходнюю музыказнаўчую літаратуру?

У 1974 годзе амерыканскі даследчык Тэадор Г. Поднас змясціў выяву гэтага ўнікальнага інструмента ў сваім акадэмічным выданні "Bagpipes and Tunings". Гэта, верагодна, адзін з вельмі нямногіх (а можа, і адзіны) выпадкаў, калі беларуская дуда была прадстаўленая ў заходняй навуковай публікацыі!

На жаль, у савецкі час, а таксама і сёння многімі, гэты інструмент неаднаразова памылкова прыпісваўся да «літоўскіх».

• Вялікая Савецкая Энцыклапедыя ілюстравала тэрмін «Лабанора дуда» (паняцце, прыдуманае менавіта на падставе гэтай дуды) выявай Глыбоцкай дуды.

• 2-е выданне "Атласа музычных інструментаў народаў СССР" (1975) (Атлас музыкальных инструментов народов СССР / К. Вертков, Г. Благодатов, Э. Язовицкая. - 2-е изд., доп. и перераб. - М. : Музыка, 1975. - 399 с.) зноў падавала яе як літоўскую (першае выданне выйшла ў 1964 годзе).

• Нават савецкія серыі запалак і марак 1980-х і 1990-х гадоў прадстаўлялі гэты інструмент як літоўскі. 

На працягу многіх гадоў я працаваў над тым, каб “вярнуць” памяць пра гэты інструмент у Беларусь. Я наведаў Віленскі музей, дзе яна захоўваецца, падрабязна яе даследаваў і апублікаваў дзясяткі матэрыялаў пра яе. Некаторыя беларускія даследчыкі дагэтуль застаюцца скептычнымі, галоўным чынам таму, што гэтыя доказы супярэчаць тэорыям, якіх яны прытрымліваліся шмат гадоў. Але сёння Глыбоцкая дуда нарэшце вяртае сабе заслужанае месца ў беларускай культурнай спадчыне.

Дакладная копія, вырабленая майстрам Сяргеем Чубрыкам, захоўваецца ў Глыбоцкім гісторыка-этнаграфічным музеі і была ўрачыста прадстаўленая падчас фестывалю «Дударскі рэй 2018».

📌 Гэта не толькі пра музыку – гэта пра вяртанне нашай культурнай спадчыны. І дзякуючы акадэмічнаму выданню Поднаса 1974 года Глыбоцкая дуда ціха «падарожнічала на Захад» задоўга да таго, як пра яе зноў загаварылі ў Беларусі!

Віталь Воранаў

#БеларускаяДуда #ГлыбоцкаяДуда #КультурнаяСпадчына #BagpipesAndTunings