ДУБРОВІЧ АЛЕСЬ: да 110-годдзя з дня нараджэння

Dubrovich Ales

 

 

 

 

 

A. DUBROVICHCапраўднае прозвішча Алеся Дубровіча - Аляксей Рыгоравіч Рэдзька.

Dubrovich A. 2015.05.11 02 4Нарадзіўся ён у 1910 годзе ў беднай сялянскай сям'і ў весцы Каралевічы Дзісенскага павета Віленскай губерні, цяпер Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Скончыў вясковую школу, займаўся самаадукацыяй. Ужо ў 18 год пачаў друкавацца ў газеце "Доля працы" (1928). Яго першы верш "Беларусь" быў апублікаваны ў 1931 г.

Падняволенне заходне-беларускай вёскі абудзіла ў маладым хлопцу рэвалюцыйны пратэст і жаданне змагацца супраць панскага прыгнёту.  Прымаць удзел у рэвалюцыйнай барацьбе Аляксей Рэдзька пачаў рана.

У 1933 г. стаў удзельнікам I нелегальнага з'езду пісьменнікаў, на якім быў створаны літаратурны фронт сялянска-рабочых пісьменнікаў Заходняй Беларусі.

Dubrovich A. 2015.05.11 02 3

У першым і адзіным нумары часопіса "Літаратурная старонка", які быў легальным камуністычным выданнем у Вільні і вакол яго гуртаваліся рэвалюцыйна настроеныя літаратары, надрукавана "Дэкларацыя трупы паэтаў да ўcix пісьменнікаў Заходняй Беларусі". У гэтую групу ўваходзіў i А.Рэдзька, які таксама падпісаў дэкларацыю (студзень 1934 г.). У тым жа нумары часопіса быў змешчаны яго верш "Мы" які стаў паэтычным крэда паэта. А.Рэдзька свярджаў: "Натхненне нашае ў змаганні за шчасце новага жыцця".

 

 

"Мы"

Мы – скрыўджаных няпраўдаў струны.

Адным распалены агнём

Мы гімн пакуце граем сумны

І славу барацьбе пяём.

Натхненне наша ў змаганні

За шчасце новага жыцця,

Мы летуцім аб светлым ранні

І шмат у песнях пачуцця.

Мы сэрцам полымным і чыстым

Асвецім шлях сябрам другім, -

І верым, - песняй урачыстай

Мы перамозе зложым гімн.

Рэвалюцыйны па змесце часопіс праіснаваў нядоўга. Польская дэфензіва разграміла яго. Арганізатараў выдавецтва, у тым ліку А.Рэдзьку, арыштавалі і пасадзілі ў турму. Яму было прад’яўлена абвінавачванне ў прыналежнасці да Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі.

Два з паловай гады без суда прабыў А.Рэдзька ў Лукішках, знакамітай віленскай турме для палітычна неблаганадзейных. Палітвязні выдавалі рукапісны часопіс «Краты». Заснавальнікам яго быў Максім Танк. "Краты” пісаліся ад рукі ў 2-3 экзэмплярах. Выходзіў часопіс фарматам невялікай кніжкі. На старонках часопіса былі прозвішчы В.Таўлая, А.Рэдзькі, М.Танка, Я.Патаповіча. Сярод вязняў "Краты” карысталіся вялікай папулярнасцю. Людзі чакалі часопіса, як свята. З яго старонак гучала мастацкае слова высокай пробы.

Пасля судовага працэсу ў 1936 г. А.Рэдзька выйшаў на свабоду, фактычна адбыўшы пакаранне да суда.

Dubrovich A. 2015.05.11 02 1Dubrovich A. 2015.05.11 02 2У 1936 - 1939 г.г. на старонках "Беларускага летапісу", а пасля і "Калосся", з'яўляюцца вершы Алеся Дубровіча. Гэтым Дубровічам быў Аляксей Рэдзька, вымушаны маскіравацца перад польскай дэфезівай і цэнзурай.

Вершы А.Дубровіча мелі выразную сацыяльную афарбоўку, клікалі да вызвалення роднага краю з-пад уціску. Ён марыў пра "сінязорны край", які параўнуе з "хмарамі, затарамі", а ў вершы пра абавязак паэта заклікаў яго быць "прарокам яснейшых дзён".

У адным са сваіх пісьмаў былы рэдактар «Беларускага летапісу» Максім Танк пісаў, што вершы Дубровіча вылучаліся сярод маладых заходнебеларускіх паэтаў досыць ярка і арыінальна. Аляксей Дубровіч упарта авалодваў мастацкім словам, вучыўся ў Янкі Купалы і іншых вядомых пісьменнікаў, быў на парозе творчага ўзлёту.

 

 

Dubrovich A. 8Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР А.Дубровіч працаваў у валасным рабоча-сялянскім камітэце, выбіраўся старшынёй сельсавета, быў дэлегатам народнага сходу ў Беластоку (1939 г.). Перад Вялікай Айчыннай вайной А.Дубровіч працаваў у Вілейскай раённай газеце, змяшчаў там вершы, нарыс

 

Dubrovich A. 2015.05.11 02 6

У час вайны вёў падпольную работу ў родных мясцінах на Глыбоччыне. Разам са сваімі братамі Дзмітрыем, Васілём, бацькам і суседам Васілём Капшулем стварыў падпольную групу і звязаўся з партызанамі. Перадаваў ім інфармацыю аб размяшчэнні сіл ворага, перапраўляў зброю, дапамагаў харчаваннем, вопраткай.

111 Dubrovich AУ пачатку лістапада 1942 г. гітлераўскія акупанты арыштавалі групу падпольшчыкаў, сярод ix быў i А.Дубровіч. Паэт быў расстраляны разам з бацькам і двума братамі каля вёскі Галубічы.Перазахаваны на могілкі вёскі Каралевічы.

Валянцін Таўлай у зборніку "Мы іх не забудзем" адзначыў: "У асобе Алеся Дубровіча наша паэзія страціла паэта значных магчымасцей". Сапраўды так, бо творцу тады быў толькі 31 год... 3 надрукаваных пасля смерці паэта вершаў некаторыя з іх былі перапрацаваны, а некаторыя першапачатковыя варыянты - страчаны. Гэта ў першую чаргу датычыць верша "Калісь любові хмель весьняны...", які быў надрукаваны ў чацвёртым нумары квартальніка "Калосьсе" за 1938 г.

Нізкі вершаў А. Дубровіча змешчаны ў паэтычных зборніках паслеваеннага часу, друкаваліся на старонках перыядычных выданняў.

"Зорны край"

Dubrovich A. 2015.05.11 02 8

Мне песняй выліць хочацца

Увесь жар грудзей маіх.

Наперад!.. Не варочацца,

Хоць шлях калюча-ліх!

За хмарамі, за горамі

Есць сінязорны край.

Іду к яму нязморана —

Гэй, сэрца, марш іграй!

Прыпол там, зорак поўны я

Згарну з той сінявы.

Да вас, прасторы родныя,

Да сцежак палявых.

Вярнуся, поўнай жменяю

Сыпну пад стрэхі хат,—

Няхай гараць праменнямі,

Да дня гараць няхай!

 

Dubrovich A. Dubrovich A. 2У Глыбокім пражывае старэйшая дачка А.Дубровіча Валынец Алена Аляксееўна. Унукі паэта жывуць у Глыбокім і ў Расіі.  

 

 

 

 

 

ShvirounyaDubrovich A. Dubrovich A. 1

Памяць аб слаўным земляку захоўваецца на Глыбоччыне.

На месцы расстрэлу вяскоўцаў непадалёку ад Галубіч (урочышча Жвіроўня), пастаўлены новы помнік.

Адна з вуліц горада Глыбокае носіць імя Алеся Дубровіча.

Бюст Алеся Дубровіча ўстаноўлены ў Скверы знакамітых землякоў (2012).

 

 

 

 

 

Творы А.Дубровіча ў зборніках:

  1. Мы іх не забудзем: Зб., прысвеч. памяці пісьменнікаў Беларусі, якія загінулі ў баях з нямец.-фашысц. захопнікамі / Склаў А.Вялюгін. - Мн. : Дзярж. выд-ва БССР, 1949. - 227 с.
  2. Сцягі і паходні: творы паэтаў з былой Заходняй Беларусі / [склаў, аўтар прадмовы У. Калеснік]. - Мінск : Беларусь, 1965. - 254, [1] с.
  3. Крывёю сэрца: [зборнік вершаў беларускіх паэтаў, загінуўшых у часы Вялікай Айчыннай вайны] / укладальнік [і аўтар устунага артыкула А. Вялюгін]. - Мінск : Беларусь, 1967. - 177, [1] с. - (Бібліятэка беларускай паэзіі)
  4. Ростані волі: з заходнебеларускай паэзіі / [укладальнік і аўтар прадмовы У. А. Калеснік. - Мінск : Мастацкая літаратура, 1990. - 414, [1] с.

Крыніцы:

  1. Волкаў, І. Алесь Дубровіч // Шлях перамогі. –  – 30 мая. – 3 стар.
  2. Волкаў, І. Успомнім добрым цёплым словам //Веснік Глыбоччыны. – 1999. –  15 верасня
  3. Чыгрын, С. Юнацкіх дзён лавіў акорд // Сяргей Чыгрын // Першацвет.- 1993.- №11.- С.97.
  4. Беларускія пісьменнікі: бібляграфічны слоўнік. Том 2 Верабей–Іваноў .– Мн., Бел. энц. імя П.Броўкі, 1993. – С. 384-389
  5. Трагічныя лёсы глыбоцкіх літаратараў // http://glubokoe.ucoz.net/publ/14_urok_tragichnyja_ljosy_glybockikh_litarataraw/1-1-0-47
  6. Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9. http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-i?id=19440
  7. Да 105-гадовага юбілею паэта Алеся Дубровіча http://cbs.okglub.by/elektronnyya-resursy/bd-glybokae-glybachane/241-dubrovich-ales

Пошук па сайту

Версия для слабовидящих

 Глыбоцкі Дом рамёстваў.

sm

kulturaby

god adzinstva

sm full

glub rik

sb kk

dps 2020

nlbby1

vlib

vggazetaby

afgan

2018 03 26 00987

gogul

webland

uni

vit

Vitebskie vesti

 

Счетчик посещений

Сёння 31

Учора 33

За тыдзень 248

За месяц 1176

Усяго 65857

Перыяд:

2018-01-01 - 2021-10-23

Зарэгістравалася: 208